Izrael w IX wieku p.n.e. z perspektywy królów...

Izrael w IX wieku p.n.e. z perspektywy królów starożytnego Bliskiego Wschodu: studium źródeł pozabiblijnychzawiera omówienie trzech kluczowych świadectw pojawienia się Izraela wśród monarchii tego regionu w IX w. p.n.e. Pierwszym z nich jest stela z Kurkh w języku akadyjskim, pochodząca z czasów króla Asyrii Salmanasara III (858-824 p.n.e.), która wymienia izraelskiego króla Achaba (873-852 p.n.e.) jako uczestnika bitwy pod Karkar w 853 roku p.n.e. Drugim źródłem jest stela Meszy, króla Moabu, napisana w języku moabickim (blisko spokrewnionym z hebrajskim), która wspomina króla Izraela Omriego (882-871 p.n.e.) oraz zdaje się zawierać aluzję do śmierci jego syna, Achaba. Trzecim świadectwem jest stela aramejska, najprawdopodobniej wzniesiona przez króla Chazaela, wzmiankująca Jorama (851-842 p.n.e.), króla Izraela, oraz Ochozjasza (843-842 p.n.e.), króla Judy ("Domu Dawida"). Wartość tych trzech tekstów jest tym większa, że nie dysponujemy wcześniejszymi pozabiblijnymi dowodami na istnienie Izraela jako zorganizowanego bytu państwowego. Tymczasem w ciągu zaledwie około dziesięciu lat Izrael pojawia się już jako monarchia w królewskich inskrypcjach pochodzących z różnych regionów starożytnego Bliskiego Wschodu i spisanych w różnych językach. Znaczenie tych świadectw wynika z faktu, że powstały stosunkowo niedługo po opisywanych wydarzeniach, co istotnie podnosi ich wartość również w kontekście oceny historyczności przekazu biblijnego.

Jedną z głównych wartości tego studium jest udostępnienie czytelnikom oryginalnych tekstów. W polskiej literaturze przedmiotu omawiane tu trzy inskrypcje występują zwykle jedynie w przekładzie - nie zawsze pełnym. Opracowanie stwarza zatem sposobność zapoznania się z ich tekstami w całości - na tyle, na ile pozwala na to stan zachowania poszczególnych inskrypcji - a także z ich najnowszymi lekcjami oraz aktualnymi tendencjami w badaniach nad epigrafiką zachodniosemicką. Wyjątek stanowi długa inskrypcja z Kurkh, której przekład obejmuje jedynie fragment istotny dla historii Izraela. Przedstawiony komentarz filologiczny i historyczny uwzględnia ponadto nowe propozycje interpretacyjne, wykraczające poza ustalenia dotychczasowej literatury przedmiotu.

Niniejsze opracowanie, choć skierowane jest przede wszystkim do studentów języków semickich, dzięki zawartym w nim tłumaczeniom trzech inskrypcji na język polski, może zainteresować również szersze grono odbiorców pragnących pogłębić swoją wiedzę o dziejach Izraela i innych królestw starożytnego Bliskiego Wschodu, a przede wszystkim o relacji tekstów biblijnych do innych źródeł pochodzących z tego regionu.