Integracja rynków energii elektrycznej w Unii...

Ile kosztuje stabilność systemu elektroenergetycznego? Kto za nią płaci i dlaczego państwa ponoszą diametralnie różne koszty, nawet gdy doświadczają tego samego szoku zewnętrznego? Przez dekady badania nad integracją europejskich rynków energii koncentrowały się na efektywności alokacyjnej, spadku cen hurtowych i konwergencji cenowej. Znacznie mniej uwagi poświęcano kosztom utrzymania stabilności systemu. Kryzys energetyczny lat 20212023 pokazał jednak, że to właśnie koszty stabilizacji, a nie sam poziom cen energii, decydują o rzeczywistym obciążeniu fiskalnym państw, skali interwencji publicznej i społecznych konsekwencjach transformacji energetycznej. Niniejsza monografia dowodzi, że koszty stabilizacji rynku energii elektrycznej nie są jedynie skutkiem zewnętrznych szoków cenowych. Stanowią one przede wszystkim endogeniczny rezultat architektury instytucjonalnej rynku oraz decyzji inwestycyjnych podejmowanych z wieloletnim wyprzedzeniem.

Na podstawie danych dziennych dla dziewięciu europejskich rynków energii z lat 20152025 autor rekonstruuje mechanizmy transmisji ryzyka cenowego od kosztów wytwarzania, przez rynek hurtowy, aż po odbiorców końcowych. Kluczowym narzędziem analitycznym jest jednostkowy koszt zmienny energii z rozróżnieniem komponentu bieżącego i kontraktowego, pozwalający uchwycić procesy niewidoczne w analizach opartych wyłącznie na bieżących cenach rynku spot. Wyniki prowadzą do zasadniczego wniosku: integracja rynków energii nie eliminuje ryzyka, lecz je synchronizuje i redystrybuuje. Tym samym efektywność alokacyjna i efektywność stabilizacyjna okazują się odrębnymi właściwościami systemu, które mogą pozostawać ze sobą w trwałym konflikcie.

Monografia wnosi oryginalny wkład do ekonomii energii i otwiera nową perspektywę badawczą na relacje między integracją rynku, bezpieczeństwem energetycznym i kosztami transformacji niskoemisyjnej. Jest adresowana do ekonomistów energii, regulatorów, analityków rynku i decydentów, którzy chcą zrozumieć nie tylko to, jak działa europejski rynek energii, lecz także to, kto i w jakiej skali ponosi koszt jego stabilności.