Traktat o poprawie rozumu

Baruch (lub Benedykt) Spinoza (1632-77) pochodził z żydowskiej rodziny żyjącej w Niderlandach, za swoje poglądy został usunięty z gminy, studiował scholastykę chrześcijańską, nauki przyrodnicze, filozofię (zwł. Kartezjusza i Hobbesa); jego filozofię określa się jako panteizm racjonalistyczny: racjonalizm (od Kartezjusza), naturalizm (od Hobbesa) i panteizm (od Majmonidesa), był też Spinoza wyznawcą teorii wolnościowych w życiu społecznym, propagował tolerancję, deomokrację, był -jak na swoje czasy, człowiekiem na wskroś postępowym. Nigdy nieukończony Traktat o poprawie rozumu to wczesne dzieło Spinozy, jego tezy rozwninął w Etyce. Mamy tu już zrąb spinozjańskiego systemu filozoficznego, z dodatkiem autobiograficznego wręcz wstępu, biorąc za podstawę etyki: dążność do wiedzy opartą na dążeniu do szczęścia. Pisze w nim o dobru najwyższym, o rodzajach poznania i rodzajach idei a także o możliwościach i zakresie naszego rozumu, przy czym, co u Spinozy nieczęste, ma ten Traktat formę - jak na tego filozofa bardzo przystępną, co absolutnie nie oznacza, że mniej głęboką treść, w niż innych jego dziełach z fundamentalną "Etyką" na czele..